Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Więcej informacji znajdą Państwo klikając tutaj>>
Stegna

SZUKAJ:

Poniedziałek, 17 Grudnia 2018r. Imieniny: Jolanty, Łukasza, Olimpii

REKLAMA

SONDA

Czy podoba Ci się nasza strona?
  •   TAK - jest rewelacyjna
  •   TAK - ale można ją dopracować
  •   Nie mam zdania
  •   NIE - ale tragedii nie ma
  •   NIE - bardzo słabe wykonanie

REKLAMA

Historia

 

Mierzeja Wiślana powstała ponad 7000lat temu jako północna krawędź zatoki, która dopiero później uzyskała kształt dzisiejszego Zalewu Wiślanego. Po wynurzeniu się nad poziom morza mierzeja była modelowana przez wiatr. Ten proces trwa do dziś, choć osłabiony jest przez porastający ją sosnowy las.


Już w XVIII wieku odkrywano na obszarze Mierzei Wiślanej ślady bytności człowieka określone przez archeologów jako neolityczne. Z terenów Stegny pochodziło znaczące znalezisko składające się z wielu naczyń ceramicznych oraz obrobionego bursztynu w postaci paciorków i płytek. To właśnie bursztyn łączy wszystkie historyczne okresy przebywania człowieka na obszarze Mierzei Wiślanej i delty Wisły. W okresie między 2000  a 1700  lat p.n.e. w delcie Wisły funkcjonowało bardzo wiele wyspecjalizowanych pracowni bursztyniarskich, których relikty do dziś odkrywają badacze. We wczesnym średniowieczu przez mierzeję przebiegał szlak wiodący od ujścia Wisły do Sambii, którym podróżowali kupcy poszukujący tego „złota Bałtyku”. W czasach krzyżackich bursztyn był przedmiotem wielu sporów; za nielegalne pozyskiwanie tej kopaliny groziła nawet kara śmierci.


Ze źródeł średniowiecznych i nowożytnych wynika, iż Mierzeja Wiślana porośnięta była gęstymi kompleksami leśnymi. Bezpośrednio za pasem wydm występował bór iglasty, na południe las liściasty, głównie dębowy, za którym znajdowały się już nadzalewowe bądź nadrzecze łąki. Na mierzei rosły również duże skupiska krzewów. W XVI i XVII wieku każdy mieszkaniec tego rejonu zobowiązany był zebrać beczkę orzechów laskowych i odpowiednią ilość owoców jałowca. Leszczyna i jałowiec porastają nadmorskie lasy również dziś. W lasach nadmorskich żyła duża ilość zwierzyny łownej, stąd Mierzeja Wiślana odgrywała w średniowieczu znaczną rolę, jako tereny myśliwskie. Wiadomo, iż polowali tu dostojnicy zakonu krzyżackiego.


Dzisiejsza Stegna stanowi połączenia dwóch osad: rybackiej Steegen i Kobbelgrube, która swą nazwę wzięła prawdopodobnie od prowadzonej tam stadniny. Naukowcy  wysuwają też przypuszczenia, że wymieniona w XIII-wiecznych traktatach pokojowych miedzy Krzyżakami a księciem Świętopełkiem miejscowość graniczna o nazwie Camzikini była zaczątkiem dzisiejszej Stegny. Tak więc jej historia mogła zacząć się już ponad 750 lat temu. Nie ulega wątpliwości, że zachodnia część Mierzei Wiślanej do wsi Lipa (część obecnej Krynicy Morskiej), a więc obejmująca też tzw. Starą Mierzeje Wiślaną ze Stegną, była do czasów krzyżackich zamieszkiwana przez ludność słowiańską. Dalszy fragment na północ i wschód przez Prusów.

 

Pierwsze zapiski historyczne, co do których nie ma wątpliwości, iż dotyczą Stegny, pochodzą z 1465 roku. Odbywały się wówczas rokowania między stanami pruskimi a Zakonem dotyczące podziałów terytorialnych. Jako miejsce tych wydarzeń, w których uczestniczył Jan Długosz, podaje się drewnianą budę położoną między Sztutowem a Kobbelgrube (wschodnia część dzisiejszej Stegny) w pobliżu tzw. Czerwonego Dworu, który w owym czasie już nie istniał, bądź był w stanie ruiny.


W Średniowiecznych źródłach zachowały się wzmianki o przywileju nadanym przez wielkiego mistrza krzyżackiego karczmarzowi z Kobbelgrube Hansowi Prewssenowi w roku 1432. W tym dokumencie wymieniana jest nazwa Stegen, która prawdopodobnie nawiązuje do pruskiego Steege - stóg (siana). Stegna wraz z czterema innymi wsiami zobowiązana była do zwracania krzyżackiemu urzędowi rybickiemu czwartej części od uzyskanych połowów; można stąd wnioskować o głównym zajęciu ówczesnych mieszkańców wsi. Średniowieczne źródła  wymieniają jesiotry, łososie i węgorze jako ryby poławiane na Zalewie i w delcie Wisły, a dorsze jako najczęściej łowione na otwartym morzu. Charakter wsi rybackiej zachowała Stegna do dziś. Sezonie letnim jest oczywiście zdominowana przez wczasowiczów i usługi z nimi związane, jednak poza nim pozostaje spokojną osadą z portem rybackim i stojącymi w nim kutrami.


Do naszych czasów nie zachowało się wiele charakterystycznych dla budownictwa XIX- wiecznego drewnianych, wznoszonych w konstrukcji wieńcowej chat rybackich. Nawet te zachowane zmieniły swą formę przystosowując się do przyjmowania letników. Zyskały dodatkowe pomieszczenia, przybudówki i werandy, a także drewniane dekoracje, które dziś weszły już do kanonu sztuki zdobniczej architektury z terenu Żuław i Mierzei Wiślanej. Jednym z najstarszych zachowanych w Stegnie domów mieszkalnych jest obecna plebania kościoła parafialnego przy ul. Gdańskiej. Wzniesiona w końcu XVIII w., przebudowywana w późniejszych latach, do czasu spalenia się pierwszej plebani położonej na wschód od kościoła, pełniła funkcję organistówki. Zachowała do dziś układ wnętrza z sienią przelotową, drewniana klatkę schodową oraz piękne, rzeźbione drzwi wejściowe z dekoracją klasycystyczną.


Najciekawsze domy mieszkalne pochodzące z XIX i pocz. XX wieku zostały wzniesione przy ul. Gdańskiej – dawnym  trakcie pocztowym z Gdańska do Królewca. Przechodząc tą główną ulicą Stegny należy zwrócić uwagę na zachowane zabytkowe budownictwo, szczególnie zaś na jego precyzyjne, koronkowe dekoracje desek wiatrowych podokapowych oraz szczytów. Wizytówką Stegny stanie się z pewnością starannie remontowany dom z ryglowym szczytem i „koronkową” werandą, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Gdańskiej z szosą do Nowego Dworu. Do 1945 roku mieścił się w nim zajazd Eugena Wechmanna.


Zabudowa Stegny rozwinęła się głównie przy wspomnianej ulicy Gdańskiej i na północ od niej. Przy drodze do portu rybackiego i na plażę nadmorską, rozpoczynającej się za kościołem parafialnym, również można odnaleźć interesujące przykłady budownictwa XIX-wiecznego, przede wszystkim historyczną (i obecną) siedzibę leśnictwa. W pobliżu plaży, po zachodniej stronie drogi, a naturalnie ukształtowanym terenie w początku XX wieku wybudowano leśny amfiteatr, w którym odbywały się zabawy taneczne i koncerty dla letników. Dobrze się stało, że władze miejscowości postanowiły powrócić do tej tradycji i wyremontować ten zaniedbany do niedawna obiekt. W ten sposób powstała kolejna atrakcja turystyczna Stegny, przy zachowaniu dobrej tradycji przedwojennej miejscowości wypoczynkowej.


Kościół w Kobbelgrube wzmiankowano w 1465 roku. Był on świadkiem wspomnianych wyżej polsko-krzyżackich rokowań pokojowych i nie ulega wątpliwości, iż istniał już przed 1454 rokiem. Parafia obejmowała zapewne Stegnę, Sztutowo oraz wsie rybackie w Delcie Wisły; Głobicę i Rybinę. Przed powstaniem kościoła parafialnego jego funkcję mogła pełnić wzmiankowana w 1399 roku kaplica p. w. św. Mikołaja w Szkarpawie.


Na Mierzei Wiślanej nie zachowało się wiele sakralnych budowli historycznych. Kościoły powstałe przed 1945 rokiem istnieją tylko w Sztutowie, Krynicy Morskiej i Stegnie. Zachowane od zniszczeń wojennych niewielkie kościoły w Przebrnie i Piaskach - Nowej Karczmie zostały na polecenie komunistycznych władz rozebrane. Na tym tle obecna świątynia w Stegnie rysuje się szczególnie okazale, choć przecież nie ma imponujących, monumentalnych rozmiarów. Jej forma architektoniczna - zwarta bryła z dominantą wieży nakrytej smukłym namiotowym hełmem, ryglowa konstrukcja z wypełnieniem z czerwonej cegły- powoduje jednak, że jest w swej prostocie piękna.


Kościół w Stegnie powstał w latach osiemdziesiątych XVII w. (na chorągiewce wiatrowej wieńczącej wieżę widniała data 1683), w miejscu wcześniejszej budowli średniowiecznej. Koniec XVII wieku to czas, gdy w Polsce i Europie powstawały imponujące założenia barokowe, świątynie z bogatym detalem architektonicznym. Żuławy i Mierzeja rządziły się pod tym względem innymi prawami. Tu trwały wciąż świątynie gotyckie. Szczególnie piękne są zachowane licznie do dziś średniowieczne kościoły żuławskie. Choć Żuławy Wiślane i Mierzeja Wiślana były pod względem historycznym innymi krainami, to przecież wzajemne wpływy kulturowe były wyraźne. Nic więc dziwnego, że kościół w Stegnie nosi pewne piętno architektury  średniowiecznej, widoczne choćby w schematycznym sposobie budowania - korpus nakryty stromym dachem, do szczytu zachodniego dostawiona wieża o maksymalnym przyziemiu. Jakkolwiek forma architektoniczna powinna być stawiana jako wzór do naśladowania na obszarze Mierzei, to jest ona dość skromna. Z pewnością nie można tego powiedzieć o wyposażeniu wnętrza. Pochodzi ono w większości z warsztatów gdańskich. Dominantą salowego wnętrza świątyni jest malowana na płótnie o luźnym splocie dekoracja zwierciadlanego stropu. Ogromne malowidło złożone z wielu scen figuralnych i bogatych ornamentów powstało w 1688 roku. Większość dekoracji stropowych w kościołach jest malowana bezpośrednio na deskach. W Stegnie zastosowano metodę malowideł na tkaninie, mocowanej do desek stropowych , co skutecznie zatrzymywało sypiące się ze strychu zanieczyszczenia. Centrum kompozycji malowidła zajmuje duża scena Zmartwychwstania Chrystusa.


W prezbiterium kościoła ustawiona jest bogato dekorowana, manierystyczna chrzcielnica, przeniesiona 15 listopada 1682 roku z kościoła p. w. św. Jana w Gdańsku. „Starą” chrzcielnicę przekazano do kościoła w Przebrnie. Kamienna podstawa chrzcielnicy jest rzeźbiona w kamieniu, pokrywa – w drewnie, zaś we wnętrzu znajduje się zupełnie wyjątkowe dzieło - misa chrzcielna z blachy cynowej z  grawerunkami i plakietami zawierającymi cytaty z Biblii. Kopulastą pokrywę chrzcielnicy wieńczy niewielka rzeźba - Chrzest w Jordanie, charakterystyczny element wielu manierystycznych i barokowych chrzcielnic. Nad grupową scenę unosi się, szeroko rozkładając skrzydła, Gołębica uosabiająca Ducha Świętego. Na kamiennym trzonie chrzcielnicy wyrzeźbiono dziecięce hermy z zabawnie wypukłymi brzuszkami, na kielichowej czaszy - główki puttów na skrzydełkach. Podobne główki zdobią pokrywę wzmocnioną zewnętrznym żebrowaniem z ornamentem akantu i chrząstki. Bezcenna misa chrzcielna podpisana została przez wykonawcę gmerkiem z literami S C G i datą wykonania 1666r.


Z pozostałego wyposażenie kościoła należy wymienić jeszcze monumentalny ołtarz z końca XVII wieku zawierający w głównym przedstawieniu lustrzaną kopię obrazu „Złożenie do Grobu” Caravaggia, ambonę o niebywale bogatym, rzeźbiarskim programie ikonograficznym, barokowe obrazy przedstawiających świętych zakonników, malowaną predellę ołtarza ze sceną Ostatniej Wieczerzy, fragment kurdybanu z ołtarza głównego, niezwykłej urody klasycystyczną emporę organową i same organy o pięknym brzmieniu. To na nich wykonane są doroczne letnie koncerty. Do ciekawostek nie często spotykanych kościołach trzeba zaliczyć drewniany model szkunera zawieszony niegdyś pod stropem nazwy.


Stegna jest dziś siedzibą gminy w powiecie nowodworskim. Posiada dobrze rozwiniętą bazę turystyczną, zarówno hotelową jak i gastronomiczną. Ma też czym przyciągać turystów i wczasowiczów – piękną plażą, sosnowymi lasami, kąpieliskami i zabytkami. Wciąż na nadmorskiej plaży można znaleźć okruchy bursztynu - złota Bałtyku , które od stuleci przyciągało tu ludzi.

KATALOG FIRM

CO NA FORUM

REKLAMA

REKLAMA

LOSOWE ZDJĘCIE